KIJANA WA KINYAKYUSA WA ENZI HIZO, NUSURA AMCHAPE WAZIRI MUONGO BUNGENI

on

Ninamwongelea "kijana"  mmoja wa enzi hizo, mzaliwa wa Mwakaleli maeneo ya Isange, jimbo la Busokelo, wilaya ya Rungwe mkoani Mbeya. Msomi aliyebahatika kusoma wakati wa utawala wa wakoloni nchini Tanganyika.


"Kijana" aliyekuwa Katibu Mkuu wa kwanza wa Umoja wa Vijana wa TANU uliojulikana kama Tanganyika Youth League (TYL).

"Kijana"  ambaye mwaka 1960 alikuwa Mbunge wa Jimbo la Rungwe (mkoani Mbeya). Wakati huo Jimbo la Rungwe lilikuwa ni jimbo kubwa sana likiwa na maeneo mengine ya majimbo ya sasa ya Kyela na Ileje na Busokelo. 
Huu Ubunge aliupata  akiwa bado kijana mdogodogo tu. Baadaye Jimbo la Busokelo lilipoanzishwa mwaka 1965 akachaguliwa kuwa Mbunge wa kwanza wa Jimbo la Busokelo.

Simulizi zinasema huyu "kijana" kuna siku alitaka kumtandika makofi Waziri mmoja pale bungeni baada ya kujibu kwa "porojo" swali lake aliloliuliza bungeni lililohusiana na jimboni kwake Rungwe. Inasemekana Waziri husika alikuwa anatoa majibu yaliyokuwa yanaongea uongo unautofautiana na uhalisia wa kile kilichopo jimboni kwake Rungwe. Inasemekana Mheshimiwa wetu wa Kinyakyusa Elly Anangisye "akalele fijo", akapandwa na hasira za kutaka kushusha kipigo kwa Waziri huyo humohumo ukumbini.

Kumbukumbu zinasema "kijana"  huyo mwaka 1967 alikuwa ni miongoni mwa wanachama nane (8) wa Chama cha TANU waliofukuzwa uanachama kwa ajili ya misimamo yake kwenye kusimamia kile alichokuwa akikiamini. Wengine walikuwemo kwenye sekeseke hilo la kufukuzwa ni pamoja na Oscar Kambona, Mwakitwange, Tuntemeke Sanga aliyekuwa mbunge wa Makete, Bwana Chogga aliyekuwa Mbunge wa Iringa. Moja ya sababu ya kufukuzwa kwao uanachama wa TANU, ni pamoja na kupinga uanzishwaji wa mfumo wa Chama kushika hatamu.

Kumbukumbu zinaendelea kusema huyu "kijana"  alikuwa ni mmoja wa watu ambao misimamo yake mingi ilimfanya aonekane kuwa "mwiba" kwa serikali na hasa serikali ya awamu ya kwanza ya Mwalimu Julius Mwalimu Nyerere. Alikuwa na misimamo isiyoyumba katika kutetea na kusimamia yale aliyokuwa anayaamini. Hakuwa mnafiki, na aliupinga unafiki kwa nguvu zake zote.

Kumbukumbu zinasema huyu "kijana"  alikuwa anapigania sana Mwakaleli kuwa moja ya maeneo ya vijiji vya hapa Tanzania kupata umeme wa gridi ya Taifa mapema.  Juhudi zake zikaja kuzaa matunda baadaye, na hatimaye maeneo ya Mwakaleli yakaja kuwa na umeme wa gridi ya Taifa mapemamapema. Hii ilichangiwa sana na harakati za awali sana za kijana huyo.

Mwakaleli mpaka siku za sasa inayo miti mingi ya mbao. Simulizi zinasema huyu "kijana" ni mmoja wa watu waliohamasisha sana upandaji wa miti ya mbao maeneo ya Mwakaleli na ndiye aliyehamasisha uanzishwaji wa kiwanda cha kupasua mbao kwenye kijiji cha Isange, baadaye likajengwa jengo kubwa la kiwanda. Jengo hilo baadaye lilikuja kubadilishwa matumizi na kuwa shule ya Sekondari ya Isange ambayo ipo mpaka sasa.

Huyu "kijana" ni  ELLY ANANGISYE. 

Je, unahitaji kujua mengi kuhusu Mwana wa Unyakyusa huyu na habari nyingine nyinginyingi za Wanyakyusa wengine Mashuhuri? Kama jibu ni "ndiyo" basi jiandae kusoma (kwa undani) kitabu changu ambacho ninakiandika cha  "WANYAKYUSA MASHUHURI". Humo utapata kujua mengi kuhusu Wanyakyusa mbalimbali.

Lusako Mwang'onda
Katumba, Tukuyu.
6 Machi, 2026.


 



Comments

Post a Comment

HABARI ZILIZOSOMWA ZAIDI

Image

MAKABILA 10 YENYE WANAWAKE WAREMBO TANZANIA

  1. Wahiraki,  Hawa ni wanawake wa jamii ya Wahiraki wa napatikana kaskazini mwa Tanzania wamezagaa mikoa ya manyara ni weupe Wana Umbo zuri wanavutia kwa Macho. 2. Warangi,  Hawa ni wanawake jamii ya Warangi ni wazuri nywele zao ni asili ya waraabu weupe sura nzuri wanapatikana kondoa. 3. Wanyiramba.  Hawa ni warembo Sana sura matata wanapatikana mkoa wa singida kaskazini, usipokua makini utawafananisha na wanyaturu 4. Wamasai,  kabila hili wanawake wazuri sio wengi Sana lakini ukikutana na sampuli Tatu au nne hivi utauza hata boxa kuongezea mahari wamezagaa Sana Arusha 5. Wahaya,  hawa nao ni jamii ya Kanda ya ziwa maumbile Yao Kuna weupe miguu Yao ya bia shape matata wamejaa Sana bukoba. 6. Wanyaturu,  Hawa wanafanana na Wanyiramba wanapatikana singida hasa ikungi na manyoni weupe wanavutia 7. Wapare,  Hii ni jamii ya kabila la Wapare wanapatikana moshi wilaya ya same wako vizuri usicheze kabisa na hili kabila shape nzuri. 8 .Wamakonde,  ...
Image

IRAN YAMTANGAZA AYATOLLAH MPYA

Mapambano yanaendelea  Huyu pichani ni Ayatollah Mpya wa wa muda wa Iran 👉Iran imepata Ayatollah mpya wa Muda Ayatollah Alireza Arafi, ambaye alikuwa kiongozi wa zamani wa shule za kidini/seminari za Iran na mkuu wa Qom Friday, ameteuliwa na Baraza la Wanazuoni wa Kiislamu takriban 88 kuiongoza Iran  Kwa sasa Ayatollah Alireza Arafi ndio Kiongozi Mkuu wa kiroho na Serikali wa Muda mpaka Atakapo Thibitishwa au kuchaguliwa mwingine na baraza la wanazuoni wa Kiislamu wapatao 88. Fahamu kua Ayatollah ni mfumo sio mtu. Ayatollah Alireza Arafi ni mwanazuoni wa Kiislamu wa na kiongozi wa kidini na kisiasa kutoka Iran ambaye amekuwa mmoja wa makasisi wenye ushawishi mkubwa ndani ya mfumo wa Jamhuri ya Kiislamu. Alizaliwa mwaka👉1959, Meybod, Iran  Hizi ni Nafasi muhimu alizowahi kushika 👉Mwanachama wa Baraza la Walinzi  👉Mwanachama wa Baraza la Wataalam  👉Mkuu wa seminari za kidini Iran  👉Imam wa sala ya Ijumaa mjini Qom  👉Mkuu wa Chuo cha kimataifa cha ...
Image

KWA KHERI MAKARANGA UMEUTIMIZA MWENDO...

#TANZIA: Mwandishi na mhariri mkongwe nchini, Revocatus Makaranga, amefariki dunia Machi 5, 2026 muda mfupi baada ya kufikishwa katika Hospitali ya Taifa Muhimbili (MNH) jijini Dar es Salaam. Kwa mujibu wa taarifa za awali kutoka kwa ndugu wa karibu wa familia, Makaranga alikimbizwa katika kitengo cha dharura cha hospitali hiyo kwa ajili ya kupatiwa matibabu baada ya kuugua ghafla. Inaelezwa kuwa licha ya jitihada za madaktari kumhudumia, alifariki muda mfupi baada ya kuwasili hospitalini. Marehemu Makaranga anakumbukwa kama mmoja wa waandishi na wahariri waliotoa mchango mkubwa katika kukuza na kuimarisha tasnia ya habari nchini Tanzania kwa miongo kadhaa. Katika maisha yake ya uandishi, aliwahi kufanya kazi katika vyombo mbalimbali vya habari vya umma wakati wa mfumo wa chama kimoja na baadaye katika kipindi cha mfumo wa vyama vingi. Aidha, aliwahi pia kufanya kazi katika vyombo vya habari vya sekta binafsi, ikiwemo kampuni ya Mwananchi Communications Limited (MCL) na New Habari (200...
Image

Wasifu wa Kizza Besigye

Image copyright BBC World Service Image caption Besigye anawania urais kwa mara ya nne Kanali (Mstaafu) Dkt Kizza Besigye Kifeefe alizaliwa mwaka 1956 katika wilaya ya Rukungiri, magharibi mwa Uganda. Besigye alifuzu kama daktari baada ya kusomea Chuo Kikuu cha Makerere, mjini Kampala. Alijiunga na chama cha Museveni cha Uganda Patriotic Movement muda mfupi baada ya kuondolewa madarakani kwa Idi Amin 1978. Mwaka 1982, alijiunga na Museveni vitani baada ya kuzuiliwa miezi miwili katika hoteli moja mjini Kampala akituhumiwa kushirikiana na waasi. Baada ya Museveni kuingia uongozini, alimteua Dkt Besigye, wakati huo akiwa na umri wa miaka 29, kuwa waziri wa nchi aliyesimamia masuala ya ndani na masuala ya siasa za taifa. Dkt Besigye alipanda cheo jeshini na kufikia cheo cha kanali. Alistaafu muda mfupi kabla ya uchaguzi mkuu wa 2001, miezi michache kabla ya kujitokeza na kutangaza kwamba angewania urais. Image copyright AFP Image caption Besigye aliwahi kukimbilia uhami...
Image

KATI YA WATOTO 7 WA HAYATI MAGUFULI ANAYEJULIKANA ZAIDI NI JESCA

Ni nadra sana kusikia watoto wa Viongozi wakuu wa nchi hasa Rais hawajulikani, lakini Wakati wa Utawala wa Dkt John Magufuli Hilo liliwezekana aliiweka mbali sana familia yake na serikali, vyombo vya Habari na hata masikioni mwa watu. Katika kipindi chote Cha utawala wa Rais wa awamu ya Tano Dkt Magufuli, wengi walikosa kujua mengi kuhusu familia yake, jambo lililowafanya kuwa na faragha sana. Hata hivyo, kwenye mazishi ya kitaifa jijini Dodoma,2021 siri hizi zilifichuka. kwenye mazishi ya kitaifa jijini Dodoma, familia yake ilijulikana  kuwa Dkt Magufuli ameacha watoto saba na wajukuu 10. Waziri Profesa Palamagamba Kabudi ambaye ndiye Alisoma wasifu huo wa JPM Alitaja watoto hao ni Suzzan John Magufuli, Edna John Magufuli, Joseph John Magufuli (pichani), Jesca John Magufuli, Ruth John Magufuli, Jurgen John Magufuli, Jeremiah John Magufuli na Juliana John Magufuli aliyefariki dunia wakati baba yake akiwa waziri. Jina maarufu kwa Watanzania mpaka Leo na wengi walimfahamu mwanaye tan...
Image

Kizza Besigye ‘akamatwa’ tena Uganda

Image copyright AP Image caption Dkt Besigye amekamatwa akielekea makao makuu ya Tume ya Uchaguzi Kiongozi wa chama cha upinzani cha Forum for Democratic Change (FDC) nchini Uganda Kizza Besigye amekamatwa tena na maafisa wa polisi. Watu walioshuhudia wanasema amekamatwa alipokuwa akijaribu kuondoka nyumbani kwake. Amekuwa kwenye kizuizi cha nyumbani tangu Ijumaa wakati polisi walimtuhumu kupanga kujitangazia matokeo. Mtazamo wa Kizza Besigye kuhusu uchaguzi Museveni: Uchaguzi wa Uganda ulikuwa shwari Image caption Besigye alizuiliwa na polisi mara tatu wiki iliyopita Wakili wake amethibitisha habari za kukamatwa kwake. Awali kulikuwa na habari kwamba angefika makao makuu ya Tume ya Uchaguzi kuitisha matokeo rasmi ya kina ya uchaguzi wa urais. Image copyright AFP Image caption Polisi walivamia afisi za chama cha FDC Ijumaa wiki iliyopita Tume ya Uchaguzi ilimtangaza Rais Yoweri Museveni kuwa mshindi wa uchaguzi wa urais uliofanyika Alhamisi wiki iliyopita.
Image

KIKOSI KILICHOITWA TAIFA STARS HIKI HAPA

Pamoja na wachezaji wengine Kocha Gamondi amemwita upya Kipa Aish Manula katika kikosi cha Taifa Stars kinachojiandaa na mechi mbili za kirafiki za kalenda ya Fifa zitakazochezwa Kigali, Rwanda  
Image

KWA NINI MAASKOFU JANA KWENYE IBADA YA KUMUAGA PENGO WALIVAA MAVAZI MEUPE WAKATI NI MSIBA..?

Na      Cosmasy William Choga  Jibu ni kwamba mara nyingi hutumika rangi nyeupe badala ya nyeusi au zambarau kwa sababu  nyeupe ni rangi ya Ufufuko na tumaini la uzima wa milele. Kwenye  teolojia ya Kikatoliki, Misa ya mazishi si tu maombolezo, bali ni  ibada ya matumaini kwamba marehemu anashiriki katika ushindi wa Kristo dhidi ya kifo. Hivyo, kwa viongozi wa Kanisa waliolitumikia kwa hadhi ya juu kama Kardinali huchukuliwa  zaidi kwenye fumbo la Pasaka kuliko huzuni. Kardinali ni mshiriki wa Baraza la Makardinali chini ya Papa, na mazishi yake yanafanyika kwa heshima ya kiutume. Nyeupe inaonyesha heshima ya liturujia na hadhi ya ofisi aliyokua nayo, pamoja na ishara ya ushindi wa imani aliyouhubiri. Tokea marekebisho ya liturujia baada ya Mtaguso Mkuu wa Pili wa Vatikano, Kanisa liliruhusu matumizi ya rangi nyeupe katika Misa za wafu ili kuonyesha zaidi matumaini ya Kikristo kuliko alama ya maombolezo mazito ya kale. Lakini ikumbukwe kuwa si laz...
Image

WANAOTAZAMWA KUMRITHI AYATOLLAH ALLY KHAMENEI.

Taratibu za kikatiba za serikali ya Kiislam ya Iran, taratibu za kumchagua mrithi wa kiongozi mkuu ndio jukumu la kwanza la baraza la wataalam. Chombo kimepewa jukumu la kumuangalia kiongozi aliopo na kuchagua mrithi wake kulingana na dini na wasifu/muelekeo wake kisiasa. Tayari kuna watu watano wanaotazamwa kumrithi kiongozi wa sasa endapo atafariki au kushindwa kuendelea na majukumu yake. 1. Mojtaba Khamenei, huyu ni kijana wa pili wa kiongozi wa sasa, anapewa nafasi kubwa kumrithi Baba yake kutokana na ukaribu walionao pamoja na ushawishi wake ndani ya jeshi la Iran 🇮🇷. Ana fikra na misimamo kama ya baba yake.  2. Alireza Arafi, kiongozi wa dini mwenye cheo cha juu na kiongozi wa Iran Seminaries pia makamu mwenyekiti wa baraza la wataalam (wafanya maamuzi). Anaaminika kuwa muendelezo wa Ally Khamenei. Anaaminiwa zaidi na viongozi wa dini na wanasiasa. 3. Gholan Hussein, Kiongozi wa juu wa mahakama na jasusi mstaafu. Ana maelewano makubwa na vyombo vya ulinzi pia ni kipenzi cha...