Watu wengi husikia jina "Mji wa Vipofu" na kudhani kwamba kulikuwa na mji ambao wakazi wake wote walikuwa vipofu. Ukweli wa kihistoria ni tofauti. Hakukuwa na mji uliokuwa ukiitwa rasmi Mji wa Vipofu. Jina hili lilitokana na historia ya Yeriko (Jericho), mji ambao katika karne ya kwanza ulijulikana kuwa na idadi kubwa ya waombaji na watu wenye ulemavu wa macho waliokuwa wakikaa kandokando ya barabara zake.
Lakini swali ni: Kwa nini Yeriko ilikuwa na vipofu wengi kuliko miji mingine?
Chanzo cha kuitwa "Mji wa Vipofu"
Yeriko ilikuwa moja ya miji mikubwa na yenye shughuli nyingi katika Mashariki ya Kati. Ilikuwa karibu na Mto Yordani na iliunganisha njia kuu za biashara kati ya Yerusalemu, Galilaya, Perea na maeneo mengine ya Dola la Kirumi. Maelfu ya wafanyabiashara, askari, mahujaji na wasafiri walipita humo kila siku.
Katika nyakati hizo hakukuwa na hospitali za macho, upasuaji wa kisasa wala huduma za kijamii kama zilivyo leo. Watu waliopoteza uwezo wa kuona walikuwa na maisha magumu sana. Wengi walishindwa kufanya kazi za kawaida, hivyo njia pekee ya kujikimu ilikuwa kuomba msaada kutoka kwa wasafiri.
Kwa sababu Yeriko ilikuwa na msongamano mkubwa wa watu waliopita kila siku, vipofu wengi walihamia hapo wakiamini wangepata chakula na msaada kwa urahisi zaidi kuliko vijijini. Hivyo, kadiri miaka ilivyopita, mji huo ukajulikana kwa kuwa na waombaji wengi wasioona.
Yeriko ilikuwa mji wa namna gani?
Yeriko ni mmoja wa miji ya kale zaidi duniani. Wataalamu wa akiolojia wanaamini kuwa watu waliishi katika eneo hilo zaidi ya miaka 10,000 iliyopita.
Mji huo uko katika Bonde la Yordani, karibu na Bahari ya Chumvi, na ni mojawapo ya miji iliyo chini zaidi ya usawa wa bahari duniani.
Kutokana na uwepo wa chemchemi nyingi za maji, Yeriko ilikuwa oasisi katikati ya mazingira yenye ukame. Ardhi yake ilikuwa yenye rutuba na ilifaa kwa kilimo cha tende, tini, zabibu na mimea mbalimbali. Ndiyo maana ulipewa pia jina la "Mji wa Mitende."
Uchumi wa Yeriko
Wakazi wa Yeriko walijishughulisha na:
Kilimo cha tende, tini na zabibu.
Biashara kutokana na misafara iliyopita kila siku.
Ufugaji.
Uzalishaji wa mafuta ya mimea na manukato.
Kutokana na biashara hiyo, mji ulipata utajiri mkubwa na ukawa kituo muhimu cha biashara katika eneo lote.
Kwa nini vipofu walikaa Yeriko?
Sababu kuu zilikuwa:
Kulikuwa na wasafiri wengi walioweza kutoa msaada.
Barabara kuu zilipitia katikati ya mji.
Uchumi wa mji ulikuwa mzuri kuliko maeneo mengi ya jirani.
Waombaji walipata nafasi nzuri ya kuomba msaada kutoka kwa watu waliopita kila siku.
Hivyo, jina "Mji wa Vipofu" halikumaanisha kwamba wakazi wote walikuwa vipofu, bali lilitokana na ukweli kwamba kulikuwa na idadi kubwa ya vipofu waliokuwa wakionekana kandokando ya njia zake.
Yeriko leo
Leo Yeriko bado upo na ni miongoni mwa miji ya zamani zaidi duniani inayokaliwa mpaka sasa. Uko katika Ukingo wa Magharibi (West Bank), chini ya Mamlaka ya Palestina.
Mji huu unajulikana kwa:
Historia yake ya maelfu ya miaka.
Mabaki ya ustaarabu wa kale.
Mashamba ya tende na machungwa.
Vivutio vya utalii vinavyotembelewa na watu kutoka duniani kote.
Je, jina "Mji wa Vipofu" ni rasmi?
Hapana.
Hakuna hati za kihistoria zinazoonyesha kuwa Yeriko iliitwa rasmi "Mji wa Vipofu." Hili ni jina la kimapokeo lililotokana na simulizi za kale zinazohusisha uwepo wa watu wengi wenye ulemavu wa macho katika mji huo. Jina rasmi la mji huo tangu zamani limekuwa Yeriko (Jericho).
.
Mji unaojulikana sana kwa jina la Yeriko (Jericho) mara nyingi huitwa "Mji wa Vipofu" katika simulizi mbalimbali kutokana na matukio ya kihistoria yanayohusisha watu wengi wasioona waliokuwa wakiishi au kuonekana kandokando ya njia zake. Hata hivyo, jina hili halikuwa jina rasmi la mji huo, bali ni jina la kimapokeo lililotokana na historia yake.
Yeriko ni mmoja wa miji ya kale zaidi duniani ambao bado unaendelea kukaliwa na watu hadi leo. Wataalamu wa akiolojia wanaamini kwamba historia ya makazi katika eneo hilo inaanzia zaidi ya miaka 10,000 iliyopita. Mabaki ya kale yaliyopatikana katika eneo la Tell es-Sultan yanaonyesha kuwa Yeriko ilikuwa miongoni mwa makazi ya kwanza kabisa ya kudumu ya binadamu.
Mji huu uko katika Bonde la Yordani, takribani kilomita 25 mashariki mwa Yerusalemu na karibu na Mto Yordani. Leo upo katika eneo la Ukingo wa Magharibi (West Bank), Palestina.
Kwa sababu ya uwepo wa chemchemi nyingi za maji, hasa Chemchemi ya Elisha (Ein es-Sultan), Yeriko ulikuwa oasisi ya kijani katikati ya mazingira yenye ukame. Hali hii ilifanya uwe kituo muhimu cha kilimo, biashara na mapumziko kwa misafara iliyokuwa ikisafiri kati ya maeneo mbalimbali ya Mashariki ya Kati.
Kutokana na nafasi yake ya kibiashara, Yeriko ulivutia wafanyabiashara, wasafiri, maskini na waombaji kutoka sehemu mbalimbali. Katika nyakati za kale, watu wenye ulemavu wa macho mara nyingi walikaa kandokando ya barabara kuu wakitegemea msaada wa wasafiri waliokuwa wakipita kila siku.
Ndiyo maana simulizi nyingi za kihistoria zinahusisha Yeriko na watu wasioona, jambo lililosababisha baadaye baadhi ya watu kuuita "Mji wa Vipofu."
Mbali na hilo, Yeriko ulikuwa mji muhimu sana katika historia ya eneo la Kanaani na baadaye chini ya tawala mbalimbali kama Waashuru, Wababeli, Waajemi, Wagiriki na Warumi. Kila utawala uliacha alama zake katika maendeleo ya mji huo.
Katika karne ya kwanza BK, Yeriko ulikuwa miongoni mwa miji tajiri zaidi katika eneo hilo. Hali ya hewa yake ya joto ilifaa kwa kilimo cha mitende, tini, zabibu na mimea yenye harufu nzuri. Bidhaa hizo ziliuzwa katika masoko ya mbali na kuufanya mji huo kuwa na uchumi imara.
Watawala wa Kirumi walijenga barabara, majumba na bustani zilizoufanya Yeriko kuwa miongoni mwa miji ya kifahari ya wakati huo. Mabaki ya majengo hayo bado yanaonekana hadi leo na huvutia watafiti na watalii kutoka duniani kote.
Leo, Yeriko ni mji wa kisasa wenye wakazi maelfu ya watu. Mbali na kuwa kitovu cha kilimo, ni moja ya maeneo muhimu ya utalii wa kihistoria na akiolojia. Wageni wengi hutembelea magofu ya kale ya Tell es-Sultan, mabaki ya majumba ya Kirumi na maeneo mengine yanayoshuhudia historia ndefu ya mji huu.
Funzo la kihistoria
Historia ya Yeriko inaonyesha jinsi mji mmoja unaweza kubeba historia ya maelfu ya miaka na kubadilika chini ya tawala mbalimbali huku ukiendelea kuwepo. Kutoka kuwa moja ya makazi ya kwanza ya binadamu hadi kuwa mji wa kisasa, Yeriko unabaki kuwa ushahidi wa ustaarabu wa kale wa Mashariki ya Kati.
Ingawa jina "Mji wa Vipofu" limekuwa maarufu katika simulizi mbalimbali, kihistoria Yeriko ulijulikana zaidi kama oasisi muhimu ya biashara, kilimo na makazi ya kale, na hadi leo unahesabiwa kuwa miongoni mwa miji ya zamani zaidi duniani inayokaliwa bila kukatizwa.
Comments