MAELEZO KUHUSU AZIMIO LA BUNGE LA KUMPONGEZA MHE. DKT. SAMIA SULUHU HASSAN,
RAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA KWA KURIDHIA NA KUWEZESHA KUFANYIKA KWA
MKUTANO MKUU WA 153 WA UMOJA WA MABUNGE DUNIANI (IPU) ULIOFANYIKA JIJINI ARUSHA
KUANZIA TAREHE 5 – 9 OKTOBA 2026
_____________________________
Mheshimiwa Spika, kwa mujibu wa Kanuni ya 64 (1) ya
Kanuni za Kudumu za Bunge za Mwaka 2025, naomba kuwasilisha Hoja kwamba, Bunge lako Tukufu lijadili na
kupitisha Azimio la Bunge la Kumpongeza Mhe. Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais
wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa Kuridhia na Kuwezesha kufanyika kwa
Mkutano Mkuu wa 153 wa Umoja wa Mabunge Duniani (IPU) uliofanyika Jijini Arusha
kuanzia Tarehe 5 – 9 Oktoba 2026.
Mheshimiwa Spika, awali ya yote, nichukue nafasi hii kumshukuru
Mwenyezi Mungu kwa kuniwezesha kusimama leo hii mbele ya Bunge lako Tukufu, na
pili kukushukuru wewe binafsi kwa kuruhusu na kunipatia fursa hii adhimu ya
kuwasilisha Hoja ya Azimio hili.
Mheshimiwa
Spika, naomba
kuchukua fursa hii kutoa pongezi za dhati kwa Rais wetu Mpendwa wa Jamhuri ya
Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, kwa uongozi wake
uliotukuka na wa makini uliowezesha kupatikana kwa mafanikio makubwa ya Mkutano
wa 153 wa Umoja wa Mabunge Duniani (IPU) Jijini Arusha. Pamoja na kuwa kwenye
maombelezo ya msiba wa mume wake mpendwa (tunamwomba Mwenyezi Mungu ampe
pumziko la amani) bado alionesha ustahimilivu na uzalendo mkubwa katika kipindi
hiki kigumu kwa kutoa ushirikiano kamili uliowezesha Mkutano huu wa kihistoria
kufanyika kwa mafanikio makubwa na kuendelea kuiletea nchi yetu heshima.
Mheshimiwa Spika, Tanzania imekuwa mwenyeji wa Mkutano wa
Umoja wa Mabunge Duniani (IPU)
kwa mara ya kwanza tangu kuanzishwa kwa IPU mwaka 1889. Mkutano huo wa 153
ulifanyika katika Kituo cha Kimataifa cha Mikutano cha Arusha kuanzia tarehe 5
– 9 Oktoba, 2026. Mkutano huu haukuwa Mkutano wa kawaida wa Kimataifa bali ilikuwa
ni tukio la kihistoria kwa Tanzania, hatua muhimu kwa uwakilishi wa Afrika
katika uongozi wa Taasisi za Kimataifa, na fursa ya kuthibitisha uimara na
nafasi ya Tanzania katika Diplomasia ya Mabunge, Imani ya Tanzania katika
Amani, Demokrasia, Utawala Bora na Ushirikiano wa Mataifa. Mkutano
huu ulifanyika chini ya Kaulimbiu ya “Kuimarisha Utawala Bora na Kuziwezesha
Jamii Kupitia Ushirikishwaji, Uaminifu na Fursa kwa Wote.”
Mheshimiwa
Spika, Mkutano wa 153 wa IPU ulifunguliwa rasmi tarehe 5 Oktoba, 2026 na
Mheshimiwa Waziri Mkuu aliyemwakilisha Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Ufunguzi huo ulihudhuriwa na washiriki wa Mkutano ambao ni Maspika, Wabunge,
Watumishi na Wanahabari kutoka duniani kote. Katika ufunguzi huo, Mheshimiwa Dkt.
Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania aliwakaribisha
washiriki wote kupitia ujumbe wa video uliorekodiwa mahsusi kwa ajili hiyo.
Mheshimiwa Spika, Mkutano huu ulikuwa ni ushahidi tosha
wa imani ya Dunia kwa Tanzania juu ya uumini wake kwa misingi muhimu
inayosimamiwa na Umoja wa Mabunge Duniani (Inter-Parliamentary Union-IPU),
ambayo misingi yake ni Demokrasia, Amani na Usalama, Haki za Binadamu, Utawala Bora
na Diplomasia ya Kibunge.
Mheshimiwa
Spika, niruhusu
sasa niseme kwa kifupi mafanikio yaliyopatikana kwa Taifa kufuatia Mhe. Dkt.
Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kukubali Tanzania
kuwa Mwenyeji wa Mkutano Mkuu wa 153 wa Umoja wa Mabunge Duniani (IPU): -
1.
Historia imeandikwa kwa Tanzania kuwa Mwenyeji wa Mkutano Mkuu wa
IPU kwa mara ya kwanza
Mheshimiwa Spika, kama
nilivyosema awali, ni mara ya kwanza kwa Tanzania kuwa mwenyeji wa Mkutano huu
wa IPU tangu kuanzishwa kwake. Hata hivyo, mafanikio ya maandalizi na
uendeshaji wa Mkutano huu, yameonesha uwezo mkubwa wa Tanzania wa kuratibu
Mikutano mikubwa ya Kimataifa na kuwa jukwaa la majadiliano kuhusu masuala
yanayoigusa dunia.
2.
Kuonesha Uongozi Bora na Usimamizi Thabiti
wa Diplomasia ya Tanzania Duniani chini ya Rais
Mheshimiwa Spika, imani
iliyoonyeshwa na Dunia kupitia Taasisi muhimu ya Dunia, Umoja wa Mabunge
Duniani na kuipa heshima Tanzania kuwa mwenyeji wa Mkutano wa 153 wa IPU, ni
matokeo ya kazi nzuri iliyofanywa na Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Uongozi
mahiri wa Mheshimiwa, Dkt. Samia Suluhu
Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya kuimarisha misingi ya
utawala bora na kuimarika kwa diplomasia ya Tanzania Duniani.
3.
Kuimarika kwa nafasi ya Tanzania
katika Diplomasia ya Kimataifa
Mheshimiwa Spika, Mkutano wa 153 wa IPU ulihudhuriwa na Washiriki wapato 2044 kutoka zaidi ya nchi 150. Kati ya hao Maspika ni 56, Manaibu Spika 51 na Wabunge 624. Wengine ni Sekretarieti ya IPU, Watumishi wa Mabunge na Waandishi wa Habari. Ushiriki wa Viongozi wa Mabunge mbalimbali duniani, akiwemo Spika wa Bunge la Uingereza, Sir Lindsay Hoyle, umefungua fursa za kuimarisha mahusiano baina ya Bunge la Tanzania na Mabunge ya mataifa mengine. Mkutano huu umeipa Tanzania nafasi ya kuonesha uwezo wake wa kuandaa mikutano ya kimataifa, ukarimu wa wananchi wake, na dhamira yake ya kuendeleza ushirikiano wa kimataifa.
1.
Wageni
wa Kimataifa Wajionea Hali Halisi ya Nchi na Kuondoa Taswira Hasi
Mheshimiwa Spika, moja ya mafanikio makubwa ya Mkutano huu ni
kufanikiwa kubadilisha mtazamo juu ya upotoshaji na kutoa picha halisi ya nchi
yetu tofauti na inavyoripotiwa mara kwa mara na vyombo vya habari. Kupitia
ushiriki wao wa moja kwa moja, wageni na wajumbe wa kimataifa wameweza kujionea
wenyewe amani, usalama, na maendeleo yaliyopo nchini, badala ya kutegemea
taarifa za upotoshaji zilizokuwa zikitolewa na upande mmoja. Mkutano huu
umewajengea uelewa mpya na wa kweli kuhusu nchi yetu, na kuwa mabalozi wazuri
wa kusimulia ukweli halisi kwa jamii za kimataifa wanakotoka. Mfano mzuri ni Spika wa Bunge la Uingereza, ambaye
ni mara yake ya kwanza kufika Tanzania; alipongeza sana amani, utulivu na kazi
kubwa za maendeleo zinazofanyika nchini, huku akiahidi kurejea tena Tanzania.
2.
Kuimarisha Hadhi ya Arusha kama Kitovu
cha Diplomasia na Majadiliano ya Kimataifa na Ushirikiano wa Mabunge
ushirikiano wa kikanda, haki za binadamu na juhudi za kutafuta
suluhu za migogoro kwa njia ya mazungumzo. Arusha ni Makao Makuu ya Jumuiya ya
Afrika Mashariki na Makao ya Mahakama ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu.
Hivyo, kwa kuandaa Mkutano Mkuu wa 153 wa IPU, Tanzania imeongeza fursa za
kuitangaza Arusha kama Kitovu cha Diplomasia, Majadiliano ya Kimataifa na Ushirikiano
wa Mabunge.
1.
Mchango katika Amani, Usalama na
Demokrasia Duniani
Mheshimiwa Sipka, katika kipindi
ambacho dunia inakabiliwa na migogoro ya kivita, migawanyiko ya kisiasa,
changamoto za Mabadiliko ya Tabianchi na kupungua kwa imani ya wananchi kwa
baadhi ya Taasisi za Umma, Mkutano wa Arusha umetoa Jukwaa la Majadiliano na
kutafuta misingi ya makubaliano. Mkutano huu umesisitiza umuhimu wa diplomasia
ya kibunge, utatuzi wa migogoro kwa njia za amani, kuheshimu sheria za
kimataifa, na kuimarisha taasisi za kidemokrasia. Hivyo, Majadiliano kuhusu
haki za binadamu, watu wenye ulemavu, mabadiliko ya tabianchi na teknolojia
zinazoibukia yameonesha wajibu wa Mabunge katika kutafuta majibu ya changamoto
zinazowakabili wananchi.
2.
Kuimarika kwa Ushiriki wa Wanawake
katika Mabunge Duniani
Mheshimiwa Spika, Mkutano wa Arusha
umeweka rekodi ya ushiriki wa wanawake, ambao walifikia asilimia 39.4 ya
Wabunge waliohudhuria Mkutano huo. Hatua hii, ikiunganishwa na historia
ya uongozi wa Mheshimiwa Dkt. Tulia Ackson, inatukumbusha umuhimu wa kuendelea kuongeza
nafasi za Wanawake, Vijana na Wenye Ulemavu katika uongozi na maamuzi.
Mheshimiwa Spika, Mkutano huu umeacha
urithi muhimu kupitia Tamko la Arusha, linalosisitiza utawala bora,
ushirikishwaji, uaminifu na fursa kwa wote. Tamko hili linatukumbusha kwamba
thamani ya demokrasia haipimwi kwa uwepo wa taasisi pekee, bali pia kwa namna
taasisi hizo zinavyoboresha maisha ya wananchi. Kwa hiyo, mafanikio ya Mkutano
huu hayapaswi kuishia kwa kutoa pongezi pekee, bali yanapaswa kuendelezwa
kupitia sheria bora, uwajibikaji, usimamizi wa Serikali na ushirikishwaji wa
wananchi.
2.
Kuchangia katika uchumi wa Taifa
hususan Jiji la Arusha katika eneo la hoteli, usafiri wa anga, biashara na
ajira
Mheshimiwa Spika, kutokana na
uwepo wa Mkutano wa 153 wa IPU hoteli za Arusha zilipata fursa ya kuhudumia
Wajumbe na wageni wengi wa Mkutano na hivyo kuongeza mzunguko wa fedha na ajira
katika sekta hiyo; kuongezeka kwa mahitaji ya safari za ndege kupitia Uwanja wa
Ndege wa Kimataifa wa Kilimanjaro (KIA) na Uwanja wa Ndege wa Arusha ilitoa
fursa kwa watoa huduma za usafiri kupata mapato kutokana na safari za wageni na
shughuli za Mkutano pamoja na wafanyabiashara wadogo na wa kati, wakiwemo
wauzaji wa chakula, wajasiriamali wa bidhaa za utalii kupata fursa ya kuwafikia
wateja wa Kimataifa.
Mheshimiwa Spika, historia haiyakumbuki Mataifa kwa idadi ya Mikutano iliyofanyika katika ardhi yake pekee bali inayakumbuka kwa mawazo yaliyotolewa, madaraja ya ushirikiano yaliyojengwa, na mchango wake katika maendeleo ya binadamu. Katika Mkutano wa 153 wa IPU, Tanzania haikuwa mwenyeji wa wageni pekee; bali ilikuwa mwenyeji wa majadiliano kuhusu mustakabali wa dunia, huku Watanzania wawili wakiandika historia katika uongozi wa taasisi hii ya Kimataifa. Hivyo, tumeikaribisha dunia Arusha; sasa jukumu letu ni kuhakikisha maamuzi yaliyofanyika Arusha yanachangia kuijenga dunia bora zaidi.
Mheshimiwa Spika, nimalizie
maelezo yangu ya utangulizi kwa kutambua mchango wa Spika wa Bunge la Jamhuri
ya Muungano wa Tanzania Mhe. Mussa Azzan Zungu, Katibu wa Bunge, Ndg. Baraka I.
Leonard na Kamati nzima ya Maandalizi kwa kazi kubwa katika kuongoza na
kuratibu maandalizi yaliyowezesha kufanikisha Mkutano huu.
Mheshimiwa Spika,
baada ya maelezo hayo, kwa mujibu
wa Kanuni ya 64 (3) ya Kanuni za Kudumu za Bunge, naomba sasa niwasilishe Azimio lenyewe kama ifuatavyo:-
AZIMIO LA BUNGE LA KUMPONGEZA MHE.
DKT. SAMIA SULUHU HASSAN, RAIS WA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA KWA KURIDHIA
NA KUWEZESHA KUFANYIKA KWA MKUTANO MKUU WA 153 WA UMOJA WA MABUNGE DUNIANI
(IPU) ULIOFANYIKA JIJINI ARUSHA KUANZIA TAREHE 5 – 9 OKTOBA 2026
KWA KUWA, Tanzania imeandika historia chini ya Uongozi madhubuti wa Mheshimiwa
Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa kuwa mwenyeji wa Mkutano Mkuu wa IPU kwa mara ya
kwanza ambapo mafanikio ya
maandalizi na uendeshaji wake yameonesha uwezo wa Tanzania wa kuendesha Mikutano
mikubwa ya Kimataifa na kuwa Jukwaa la Majadiliano kuhusu masuala yanayoigusa
dunia;
NA KWA KUWA, imani iliyoonyeshwa na Taasisi muhimu ya Dunia, Umoja wa Mabunge Duniani kuamua kuipa heshima Tanzania kuwa mwenyeji wa Mkutano Mkuu wa 153 wa IPU ni matokeo ya kazi nzuri iliyofanywa na Serikali ya Awamu ya Sita chini ya Uongozi Mahiri wa Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya kuimarisha misingi ya utawala bora na kuimarika kwa diplomasia ya Tanzania Duniani;
NA KWA KUWA, ushiriki wa
Viongozi wa Mabunge mbalimbali Duniani, wakiwemo Maspika 56 wa Mabunge, umefungua
fursa za kuimarisha mahusiano baina ya Bunge la Tanzania na Mabunge ya Mataifa
mengine;
NA KWA KUWA, Mkutano Mkuu wa
153 umekuwa na Maazimio mbalimbali ikiwemo: Kuimarisha
Utawala Bora na kuwezesha jamii kupitia ujumuishi, uaminifu na fursa kwa wote; Maendeleo ya
kijamii jumuishi kwa wote: Mikakati ya kibunge ya kukuza haki na uwezeshaji wa
Watu wenye Ulemavu; hatua za haraka za
kibunge kukabiliana na majanga yanayohusiana na tabianchi na kuimarisha
ustahimilivu katika eneo la Himalaya na maeneo mengine yaliyo katika hatari ya
majanga; kukuza mustakabali wa kazi unaozingatia haki,
ujumuishi na uendelevu katika kipindi cha maendeleo ya Akili Unde (AI); na Umoja wa Mataifa unaokidhi mahitaji ya
wakati huu: Kuelekea Mkutano wa mapitio ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa; Masuala
ambayo yamekuwa kipaumbele cha Mheshimiwa Rais katika Uongozi wake.
KWA HIYO BASI, Bunge hili katika
Mkutano wake wa Tano, Kikao cha Kwanza, tarehe 27 Oktoba, 2026 linaazimia kwa
dhati na kauli moja :-
KWANZA: Kumpongeza Rais
wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa
kuridhia kuwa mwenyeji wa Mkutano Mkuu wa 153 wa IPU kwa mara ya kwanza na kuwezesha
maandalizi na uendeshaji wake.
PILI: Kuendelea
kuunga mkono dhamira ya Mhe. Rais ya kuimarisha diplomasia ya kibunge, ushirikiano wa Afrika, amani na usalama
wa kimataifa, demokrasia, usawa wa kijinsia na maendeleo jumuishi.
Mheshimiwa Spika, naomba kutoa
hoja
Mhe. Nape Moses Nnauye, Mb.
MBUNGE WA JIMBO LA MTAMA
27 Oktoba, 2026

Comments