Katika historia ya Afrika, maisha binafsi ya viongozi yamekuwa zaidi ya masuala ya familia.
Mara nyingi yamegeuka kuwa uwanja wa mapambano ya kisiasa, kiitikadi na kitabaka, hasa pale viongozi wa Kiafrika walipoamua kuoa wanawake weupe wakati wa enzi za ukoloni, ubaguzi wa rangi na vita vya ukombozi.
Moja ya mifano maarufu zaidi ni ya Sir Seretse Khama, Rais wa kwanza wa Botswana, ambaye alimuoa Ruth Williams, mwanamke wa Kizungu kutoka Uingereza. Ndoa yao mwishoni mwa miaka ya 1940 ilisababisha mgogoro mkubwa wa kimataifa, hasa kutokana na sera za ubaguzi wa rangi (apartheid) nchini Afrika Kusini na shinikizo la serikali ya Uingereza.
Hatimaye, wanandoa hao walifukuzwa kwa muda (uhamishoni) ili kuiridhisha Afrika Kusini hatua iliyoonyesha wazi jinsi ndoa binafsi ingeweza kutikisa siasa za dunia.
NDOA KAMA UASI WA KIMFUMO
Kwa wakati huo, ndoa ya Mwafrika na Mzungu haikuwa tu suala la mapenzi, bali ilikuwa uasi wa moja kwa moja dhidi ya mifumo ya kikoloni.
Ilivunja mipaka ya rangi iliyolindwa kwa sheria, dini na silaha. Seretse Khama na Ruth Williams waligeuka kuwa ishara ya kupinga ubaguzi, kabla hata ya Botswana kupata uhuru.
VIONGOZI WENGINE WA AFRIKA
Katika miaka ya baadaye, viongozi wengine wa Afrika waliingia katika ndoa za mchanganyiko wa rangi, kila moja ikiwa na muktadha wake wa kisiasa:
Alassane Ouattara, Rais wa Ivory Coast, ameoa Dominique Ouattara, raia wa Ufaransa.
Ndoa yao imekuwa ikitajwa mara kwa mara katika mijadala ya siasa za utambulisho na uhusiano wa Afrika na Ufaransa.
Mamady Doumbouya, Rais wa mpito wa Guinea, amemuoa Lauriane Doumbouya, mwanajeshi wa Gendarmerie ya Ufaransa.
Hii imeibua mijadala kuhusu ushawishi wa kijeshi na kisiasa wa Ufaransa katika Afrika Magharibi.
Argwings Kodhek, mwanasiasa mashuhuri wa Kenya na Mkenya wa kwanza kufungua ofisi binafsi ya uwakili, alimuoa Mavis Tate, raia wa Ireland, miaka ya 1950.
Ndoa hiyo ilivunja moja kwa moja marufuku za kikoloni dhidi ya ndoa za rangi mchanganyiko, na kumfanya Kodhek kuwa mfano wa mapambano ya kisheria na kijamii.
Riek Machar, mwanasiasa na mpiganisha vita wa Sudan Kusini, aliwahi kumuoa Emma McCune, mfanyakazi wa misaada wa Uingereza (marehemu).
Uhusiano wao uliibua mijadala mikali kuhusu siasa, vita na mahusiano ya kimataifa wakati wa mapambano ya Sudan.
Kwame Nkrumah, Baba wa Uhuru wa Ghana na mmoja wa waanzilishi wakuu wa Pan-Africanism, alimuoa Fathia Rizk mwaka 1957 — mwaka huohuo Ghana ilipopata uhuru.
Fathia Rizk alikuwa nani?
Fathia Rizk alikuwa Mmisri, Mwarabu, Muislamu, na si mzungu kwa maana ya Kiafrika au kikoloni.
Alifanya kazi kama mwalimu/katibu nchini Misri kabla ya ndoa.
Alibadilisha jina na kuwa Fathia Nkrumah baada ya ndoa.
Kwa nini Nkrumah alioa Mmisri?
Ndoa hiyo haikuwa ya bahati mbaya:
Ilikuwa tamko la kisiasa la Pan-Africanism, likilenga kuunganisha Afrika ya Kusini mwa Sahara na Afrika ya Kaskazini.
Iliimarisha uhusiano kati ya Ghana na Misri, hasa chini ya uongozi wa Gamal Abdel Nasser.
Ilionesha kwamba mapambano ya uhuru wa Afrika yalivuka mipaka ya rangi, dini na kabila.
WAPIGANIA UHURU NA MAONO YA KIMAPINDUZI
Katika muktadha wa wapigania uhuru, ndoa za mchanganyiko wa rangi mara nyingi zilikuwa tafsiri ya kisiasa ya kauli kwamba adui alikuwa mfumo wa ukandamizaji, si mtu wa rangi fulani.
Eduardo Mondlane,
mwanzilishi na Rais wa kwanza wa FRELIMO na mmoja wa wapigania uhuru wa Msumbiji, alimuoa Janet Rae Johnson Mondlane, mwanamke Mmarekani mzungu.
Ndoa yao ilikuwa zaidi ya mapenzi
Ndoa ya Mondlane na Janet haikuwa tukio la kawaida la kifamilia, bali ilikuwa na uzito mkubwa wa kisiasa na kihistoria:
Janet Mondlane alikuwa msomi na mfanyakazi wa mashirika ya kimataifa, hasa Umoja wa Mataifa (UN).
Alitoa msaada mkubwa kwa harakati za FRELIMO katika nyanja za diplomasia, misaada ya kimataifa, elimu na mawasiliano.
Alikuwa daraja muhimu kati ya FRELIMO na jumuiya ya kimataifa, hasa Marekani na Ulaya.
Changamoto walizokutana nazo
Wakati wa ukoloni wa Wareno, ndoa ya Mwafrika mweusi na mwanamke mzungu ilikuwa kitendo cha uasi wa moja kwa moja dhidi ya mfumo wa kikoloni.
Mondlane alikosolewa na baadhi ya Waafrika waliodhani kuoa mzungu ni “kuathiriwa na ukoloni”, lakini yeye alisisitiza kuwa mapambano yalikuwa dhidi ya mfumo wa unyonyaji, si watu wa rangi fulani.
Baada ya kifo cha Mondlane (1969)
Baada ya Mondlane kuuawa kwa bomu mwaka 1969:
Janet Mondlane aliendelea kuunga mkono FRELIMO na juhudi za uhuru wa Msumbiji.
Alijikita zaidi katika elimu na maendeleo ya jamii, hasa kupitia taasisi za kielimu Maputo.
Hadi leo, anakumbukwa kama mama wa mapambano ya uhuru wa Msumbiji kwa upande wa kiraia na kielimu.
Frantz Fanon, mwanafalsafa na mpigania ukombozi wa Algeria, alimuoa Josie Fanon, mwanamke Mzungu. Kwa wengi, ndoa yao ilikuwa kielelezo cha falsafa yake:
kupinga ukoloni bila kuchukia ubinadamu.
Amílcar Cabral,
mpigania uhuru wa Guinea-Bissau na Cape Verde, alioa mwanamke mwenye asili ya Ulaya, akiakisi hali halisi ya jamii zilizochanganywa na historia ya ukoloni.
MAANA YA KIHISTORIA
Ndoa hizi......
Zilivunja mipaka ya ubaguzi wa rangi
Zilikuwa changamoto kwa serikali za kikoloni
Zilifungua mjadala juu ya utambulisho wa Mwafrika huru
Zilionyesha kuwa mapambano ya uhuru yalikuwa dhidi ya mifumo dhalimu, si rangi
Kwa viongozi wengi wa Afrika, mapenzi yaligeuka kuwa tamko la kisiasa, na familia ikawa sehemu ya historia ya ukombozi.
Leo, katika Afrika inayojitafuta upya, hadithi hizi zinabaki kuwa ukumbusho kwamba uhuru haukupiganiwa kwa silaha pekee, bali pia kwa kuvunja hofu, mila kandamizi na mipaka ya kibaguzi.
Ndoa za viongozi hawa zilikuwa sehemu ya mapambano mapana ya kujenga dunia yenye utu na usawa.
Comments